Proces kwalifikacji

Każdy, kto jest zdecydowany oddać nerkę bliskiej osobie, zgłasza taką chęć lekarzowi opiekującemu się biorcą w Stacji Dializ lub nefrologowi, który opiekuje się chorym z niewydolnością nerek przed dializoterapią.

Oprócz zgodności w grupie krwi dawcy i biorcy niezbędna jest ocena stanu zdrowia dawcy. Dawcą nerki może zostać osoba zdrowa, u której na podstawie wykonanych badań klinicznych (badanie lekarskie, pomiar ciśnienia tętniczego), laboratoryjnych (analiza krwi i moczu) i obrazowych (USG jamy brzusznej z oceną nerek, zdjęcie radiologiczne klatki piersiowej, scyntygrafia nerki, tomografia komputerowa) wykluczono choroby nerek, choroby układu krążenia (choroba wieńcowa, niewydolność krążenia), choroby przewodu pokarmowego, choroby układu oddechowego oraz innych układów i narządów. Konieczne jest oznaczenie serologicznych markerów wirusów HCV, HBV, HIV, CMV oraz EBV. Lekarz opiekujący się biorcą wstępnie ocenia stan zdrowia potencjalnego dawcy, według przyjętego schematu i jeśli nie znajdzie przeciwwskazań, kontaktuje się z wybranym ośrodkiem transplantacyjnym i umawia wizytę pary dawca-biorca w tym ośrodku.

Od pierwszego kontaktu potencjalnego żywego dawcy nerki z ośrodkiem transplantacyjnym kandydat na dawcę nerki ma zapewnioną profesjonalną opiekę. Lekarze w każdym momencie udzielają niezbędnych informacji na wszystkie tematy, związane z oddaniem nerki. Dawca, na żadnym etapie przygotowań, nie ponosi kosztów badań, które są finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia.

Proces kwalifikacji przeprowadzony według określonego schematu, trwa zwykle około 2 miesięcy. Wykonuje się między innymi próbę krzyżową (zgodności) między dawcą i biorcą. W Polsce dodatni wynik próby krzyżowej jest przeciwwskazaniem do przeszczepienia nerki. Czasami istnieje potrzeba wykonania badań dodatkowych lub konsultacji z lekarzami innych specjalności. Każdy potencjalny dawca odbywa rozmowę z psychologiem, który potwierdza, że decyzja o oddaniu narządu była podjęta bez nacisków ze strony rodziny, czy biorcy. Na zakończenie kompleksowego badania dawcy wykonuje się badania specjalistyczne:

  • tomografię komputerową oceniająca naczynia nerkowe kandydata na dawcę,
  • scyntygrafię, która wykazuje, czy istnieje różnica czynnościowa między lewą i prawą nerką,
  • próbę krzyżową (ponownie), która potwierdza, że na pewno nie ma niezgodności między dawcą i biorcą (biorca w czasie oczekiwania mógł się „uczulić” na dawcę, np. wskutek przetoczeń krwi), co wykluczyłoby możliwość przeszczepienia.

Po wykonaniu wszystkich badań odbywa się ostateczna komisyjna kwalifikacja w oparciu o pewność, że kandydat na dawcę jest zdrowy i oddanie przez niego nerki do przeszczepienia nie będzie stanowić zagrożenia dla jego zdrowia i życia. Zespół lekarzy, złożony z nefrologa, chirurga i anestezjologa kierując się zarówno dobrem biorcy, jak i dawcy, po zapoznaniu się z wynikami badań decyduje którą nerkę pobrać, zawsze zachowując zasadę pozostawienia lepszej nerki dawcy. Wyznaczenie terminu operacji kończy procedurę kwalifikacyjną.

Ponieważ dawcą może być tylko osoba dorosła, kwalifikacja dawców dla dzieci nie różni się od kwalifikacji dawców dla dorosłych. Przeszczepienie nerki u dzieci wykonuje się w Polsce jedynie w Klinice Chirurgii Dziecięcej i Transplantacji Narządów Instytutu Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie.

Osoba, która chce zostać dawcą nerki musi podjąć swoją decyzję świadomie, dobrowolnie (co potwierdza badanie psychologa), a nie na skutek presji rodziny, czy biorcy. Decyzja o oddaniu nerki nie może być podyktowana chęcią zysku i musi być wyrażona w formie pisemnej. Na każdym etapie przygotowań, nawet tuż przed operacją, potencjalny dawca, może się wycofać bez podawania przyczyny. Przed podpisaniem zgody na operację zespół lekarzy udziela dawcy wyczerpujących informacji na temat zabiegu operacyjnego, możliwych powikłań oraz opieki pooperacyjnej. Podczas takiej rozmowy dawca ma możliwość wyjaśnić wszelkie wątpliwości.